Phần thứ tư: Mô hình Trung Quốc — chế độ nô dịch hiện đại

Chế độ nô lệ là chế độ trong đó chủ nô sở hữu nô lệ. Chế độ nô lệ điển hình nhất thời cổ đại là đế quốc La Mã; ngoài ra, Hy Lạp cổ, Ai Cập cổ, Babylon cổ, miền Nam nước Mỹ trước Nội chiến Nam – Bắc, cùng một số thuộc địa trước kia của Anh, Pháp, Tây Ban Nha, Nga đều thuộc chế độ nô lệ. Giữa chủ nô và nô lệ là quan hệ chiếm hữu và phụ thuộc: nô lệ bị tước đoạt mọi quyền lợi, dưới sự khống chế bằng bạo lực mà làm những công việc căng thẳng nhất, nặng nhọc nhất. Giai cấp chủ nô chiếm hữu và chi phối thành quả lao động của nô lệ; nô lệ chỉ được nhận cực ít tư liệu sinh hoạt để duy trì sinh mạng.

Ngày 1 tháng 5 năm 1834, chế độ nô lệ bị phế bỏ trong phạm vi lãnh thổ Anh. Năm 1861, nước Mỹ vì thay đổi vận mệnh của nô lệ da đen mà bùng nổ cuộc Nội chiến Nam – Bắc vô cùng tàn khốc. Năm 1862, Tổng thống Mỹ Lincoln công bố “Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ” (The Emancipation Proclamation), tuyên bố nô lệ da đen được tự do, từ đó kết thúc lịch sử chế độ nô lệ của nước Mỹ. Tháng 1 năm 1865, Quốc hội Mỹ thông qua “Tu chính án Hiến pháp số 13”, quy định chế độ nô lệ hay chế độ cưỡng bức nô dịch không được tồn tại trong biên giới và phạm vi quản hạt của Hợp chúng quốc.

Chế độ nô dịch xảy ra ở Trung Quốc đương đại có khác với chế độ nô lệ cổ đại. Trước hết, đại chúng Trung Quốc bị nô dịch lại là “chủ nhân quốc gia” vĩnh viễn trên đầu môi của Trung Cộng, nhưng không có bất kỳ quyền lợi nào của chủ nhân. Trong cuộc tranh đoạt kinh tế toàn cầu nhằm tối đa hóa lợi ích tự thân, Trung Cộng thường đem lợi ích của “chủ nhân quốc gia” làm vốn liếng của Trung Cộng mà nhượng đi, thậm chí bán đứng.

“Công xưởng mồ hôi nước mắt” Trung Quốc đương đại

Chế độ nô lệ với tư cách một chế độ xã hội đã bị văn minh nhân loại vứt bỏ, nhưng hiện tượng nô dịch vẫn hoạt động khắp nơi trên thế giới. “Công xưởng mồ hôi nước mắt” (sweatshop) chính là sự phản ánh của hiện tượng nô dịch này. Từ “sweatshop” xuất hiện sớm nhất tại Mỹ năm 1867, về sau chỉ chế độ khoán trong đó cai thầu tự tìm người làm việc. Khi hàng nghìn hàng vạn công ty xuyên quốc gia ùa vào Trung Quốc, “công nhân bán thân” hiện đại bắt đầu xuất hiện trong các nhà máy tại Trung Quốc của các tập đoàn đại tư bản như Microsoft, Apple, Nike, Disney.

Tổ chức nhân quyền Mỹ “China Labor Watch” ngày 25 tháng 11 năm 2009 công bố báo cáo: do gã khổng lồ bán lẻ Walmart nhập hàng giá rẻ từ các nhà cung ứng Trung Quốc, dẫn đến điều kiện dùng lao động của một số xưởng cung ứng Trung Quốc tồi tệ; một số công nhân Trung Quốc vì thế rơi vào cảnh ngộ tương tự “công nhân bán thân” trong “công xưởng mồ hôi nước mắt”.【41】Tin bài về công xưởng mồ hôi nước mắt ở Trung Quốc đã chẳng còn là tin mới; những công xưởng ấy không chỉ bao gồm các doanh nghiệp lớn có danh tiếng trong ngành hay ông chủ doanh nghiệp lớn, mà còn gồm cả những doanh nghiệp vô danh. Chỉ có điều từ “công xưởng mồ hôi nước mắt” mang ý nghĩa lương tâm đạo đức nặng trĩu, hổ thẹn với văn minh nhân loại, trái ngược với chặng đường lịch sử đã đi qua nên một khi công xưởng mồ hôi nước mắt bị phanh phui, các ông chủ này đều phủ nhận sự thật ấy tồn tại.

Sự kiện Foxconn với “mười bốn cú nhảy liên tiếp” nổi tiếng đã chấn động Trung Quốc và thế giới, cũng khơi dậy sự quan tâm và tìm hiểu của người ta về “công xưởng mồ hôi nước mắt” Trung Quốc. Mà đằng sau những “thành quả” kinh tế mà Trung Cộng ra sức khoe khoang để bảo vệ tính chính danh cầm quyền của nó, chính là nỗi cay đắng của vô số “công xưởng mồ hôi nước mắt” bị cố ý phớt lờ.

• Sự kiện Foxconn

Sự kiện công xưởng mồ hôi nước mắt Foxconn có từ lâu, nhưng thực sự vào tầm mắt người ta là năm 2010. Foxconn là nhà chế tạo sản phẩm điện tử lớn nhất toàn cầu với hơn năm mươi vạn nhân viên. Nhiều người chính nhờ sự kiện Foxconn mới biết ý nghĩa hiện thực Trung Quốc đương đại của từ ngữ lịch sử “công xưởng mồ hôi nước mắt”.

Năm 2006, trong xưởng gia công của Apple Trung Quốc tại cơ sở Thâm Quyến của Foxconn, nữ công nhân trên dây chuyền mỗi ngày phải đứng liên tục 12 tiếng, không được nói chuyện; thường có công nhân vì lao lực quá độ hoặc thiếu ngủ mà gục ngã.【42】Hiệp hội Lao động Công bằng (FLA), cơ quan phi lợi nhuận của Mỹ, công bố báo cáo: tại ba nhà máy Trung Quốc của Foxconn (Quan Lan Thâm Quyến, Long Hoa Thâm Quyến và nhà máy Thành Đô), trên 60% nhân viên nói lương của họ không đủ đáp ứng nhu cầu sống cơ bản. Tại ba nhà máy này, lương tháng bình quân của công nhân từ 2.257 nhân dân tệ (khoảng 358 đô la Mỹ) đến 2.872 nhân dân tệ (khoảng 455 đô la Mỹ).【43】

• V-Tech

VTech tổng bộ ở Hồng Kông, nhà xưởng đặt tại Đông Quản, tỉnh Quảng Đông. VTech là nhà cung ứng độc quyền của Deutsche Telekom và Telstra của Úc. Điện thoại VTech được bán tại Walmart, Target, Staples, Sears và các cửa hàng khác ở Mỹ.

Theo một báo cáo của Viện Lao động và Nhân quyền Toàn cầu, các công nhân tiết lộ: “Công ty sai khiến công nhân như nô lệ”, “bảo an thường đánh đập công nhân.” Có công nhân than: “Có lúc tôi muốn chết. Tôi ngày ngày liều mạng làm việc chỉ vì cuộc sống vô nghĩa này. Tôi muốn tìm một lý do để sống. Sống đã mệt thế này, chết đi chưa chắc là chuyện xấu.” Thời gian làm việc quy định mỗi ngày 12–15 tiếng, từ 7 rưỡi sáng đến 7 rưỡi hoặc 10 rưỡi tối, mỗi tuần làm sáu ngày. Công nhân mỗi tuần ở trong xưởng 74 đến 77 tiếng, làm việc tới 68–71 tiếng, bao gồm 28–31 tiếng tăng ca.【44】

Công nhân bị ép đứng lao động suốt ngày. Lương công nhân kiếm được thấp hơn mức chi phí tối thiểu nuôi nổi bản thân, mỗi giờ chỉ 1,09 đô la Mỹ! Tám công nhân một gian ký túc kiểu chuồng lợn chuồng chó, ngủ trên tấm ván hẹp. Công nhân báo cáo: “Rất bẩn thỉu, như sống trong chuồng lợn.”【45】

• Máy tính Dell

Từ tháng 11 năm 2006 đến tháng 8 năm 2008, sinh viên bảy trường đại học Hồng Kông liên hợp thành lập nhóm điều tra, hành động Giảng viên Sinh viên Giám sát Doanh nghiệp Vô lương (SACOM) đến Đông Quản, sau khi điều tra nhiều nhà sản xuất máy tính trong đó có Dell, đã công bố một báo cáo điều tra mang tên “Dell: công xưởng mồ hôi nước mắt đằng sau chiến lược tồn kho bằng không”, phanh phui các hiện tượng lương thấp, quản lý hà khắc và dùng lao động trẻ em liên quan đến Dell. Báo cáo chỉ ra: ba công ty bị chỉ là công xưởng mồ hôi nước mắt đều là nhà cung ứng của Dell, lần lượt là Công ty TNHH Điện tử Quang Bảo Trường An Đông Quản, Công ty TNHH Điện tử Húc Cơ, Xưởng Nhựa Điện tử Thái Thụy Thạch Kiết Đông Quản.

Mô thức bán hàng trực tiếp của Dell chuyển rủi ro của hãng thương hiệu sang nhà cung ứng, cuối cùng trực tiếp dẫn đến công nhân bị bóc lột nghiêm trọng. Điều tra cho thấy: lương ca chính mỗi ngày chỉ 17 nhân dân tệ, lương giờ bình quân 2,1 tệ; lương tăng ca chỉ 3,5 tệ,  thấp xa tiêu chuẩn lương pháp định; hơn nữa không cung cấp nghỉ thai sản cho nhân viên, cũng không cung cấp ngày nghỉ có lương pháp định; công nhân nghỉ lễ Lao động không có lương; công nhân chỉ có mười lăm phút ăn cơm. Nhiều vị trí ở hai nhà máy Quang Bảo và Húc Cơ yêu cầu công nhân đứng làm việc, thời gian đứng một ngày lên tới mười hai tiếng; do sản lượng định quá cao, dẫn đến đại bộ phận không thể hoàn thành sản lượng trong giờ làm.

• Sự kiện Gucci

Gần đây, trên mạng đăng một bức “Thư ngỏ của các nhân viên Gucci tập thể từ chức gửi tầng quản lý cao nhất Gucci”, tố cáo hơn 100 điều quy định hành vi của công ty Gucci hạn chế nhân viên: uống nước phải xin phép, đi vệ sinh phải báo cáo, thai phụ đứng một mạch mười mấy tiếng, thậm chí nhân viên mang thai 7 tháng vẫn phải làm ca đêm, cuối cùng khiến thai phụ sảy thai. Ví như đứng lâu dài dẫn đến bệnh cột sống, biến dạng xương, giãn tĩnh mạch, vô sinh và các bệnh khác. Tương phản với điều này: chưa nghe nói nhà máy của thương hiệu này ngoài Trung Quốc xuất hiện hiện tượng xâm phạm quyền lợi tương tự. Nhân viên từ chức trong thư ngỏ mong công ty bồi thường tiền tăng ca; còn cửa hàng Gucci ở nước ngoài về vấn đề tiền tăng ca chưa từng có chuyện dây dưa, hơn nữa phúc lợi hậu hĩnh.【46】

• “Công xưởng mồ hôi nước mắt” của Microsoft tại Đông Quản

Ủy ban Lao động Quốc gia Mỹ (NLC) từng công bố báo cáo: xưởng gia công của Microsoft tại Đông Quản — Công ty TNHH Chế phẩm Máy tính Côn Doanh Đông Quản, nhà sản xuất chuột máy tính lớn thứ hai toàn cầu là “công xưởng mồ hôi nước mắt”. Ủy ban Lao động Mỹ liệt kê tám hành vi lớn xâm hại quyền lợi người lao động của nhà máy Côn Doanh Đông Quản: thời gian lao động quá dài, lương quá thấp, môi trường làm việc tồi tệ, v.v. Công nhân chưa thành niên mỗi ngày phải làm việc trong xưởng 15 tiếng, nhưng lương mỗi giờ chỉ khoảng 50 xu Mỹ; trong giờ làm cấm nói chuyện, cấm đi vệ sinh; mỗi gian ký túc ở mười bốn người. Nhà máy này không ký hợp đồng lao động với nhân viên, cưỡng chế họ kéo dài thời gian làm việc; thời gian lao động mỗi tháng của nhân viên lên tới 280 tiếng, cao hơn nhiều thời gian làm việc pháp định.【47】

• Coca-Cola vi phạm nghiêm trọng luật lao động

Năm 2008, một báo cáo điều tra của chín sinh viên đại học chỉ trích Coca-Cola vi phạm nghiêm trọng luật lao động: lâu dài thuê số lượng lớn lao động phái cử và các lao động phi chính thức khác, tùy tiện đuổi việc công nhân; mùa cao điểm mỗi tháng làm thêm giờ 150 tiếng, cao hơn nhiều mức pháp định 36 tiếng; một phần thu nhập của lao động phái cử bị bớt xén 11%, số nhận được thậm chí thấp hơn tiêu chuẩn lương tối thiểu địa phương. Những công nhân này ở tầng đáy cùng của công ty Coca-Cola, làm những việc nguy hiểm nhất, khổ nhất, mệt nhất; thời gian làm việc dài nhất, lương lại thấp nhất.【48】

Nhà cung ứng không ngừng cắt giảm phúc lợi xã hội của công nhân

Truyền thông Đức đưa tin: phân bộ tại Siegburg, Đức của cơ quan chính sách phát triển quốc tế “Viện Nghiên cứu Gió Nam” (Südwind) chỉ trích: công nhân của một nhà cung ứng của Aldi tại Quảng Đông do lương quá thấp, thu nhập khó duy trì cuộc sống, đành liều mạng tăng ca, thậm chí mỗi tháng tăng ca hơn 130 tiếng. Bà Wick của phân bộ Đức Viện Gió Nam nói: “Công ty xuyên quốc gia phải chịu trách nhiệm chính về điều kiện lao động tồi tệ của công nhân các xưởng cung ứng nước ngoài của họ. Xưởng cung ứng ở vào địa vị bị động.” Bà Wick bày tỏ: “Trong thời toàn cầu hóa hôm nay, công ty xuyên quốc gia có thể khơi lên sự cạnh tranh lẫn nhau giữa các nhà cung ứng; còn nhà cung ứng để nâng sức cạnh tranh sản phẩm của mình, giảm chi phí lao động, chỉ có thể tiếp tục cắt giảm phúc lợi xã hội của công nhân, khiến điều kiện lao động của họ ngày càng tệ.” Theo tin Viện Gió Nam công bố, công nhân hai nhà máy giày của Adidas tại tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc mỗi tháng tăng ca nhiều nhất tới 92 tiếng.【49】

• Sự kiện nhân viên PwC “chết vì lao lực”

Nữ nhân viên 25 tuổi của PricewaterhouseCoopers (PwC) Phan Khiết, do làm việc cường độ cao liên tục nhiều tháng mà phát bệnh cấp tính, bất hạnh qua đời được truyền thông giải đọc là “chết vì lao lực”. Phan Khiết, nhân viên 25 tuổi của PwC, trước khi mất nhiều lần than trên Weibo “thiếu ngủ, cứ phải tăng ca”. Nhân viên kỳ cựu của PwC tiết lộ với truyền thông: tăng ca là cơm bữa, hơn nữa phần lớn thời gian tăng ca không được tính vào giờ làm, không có lương tăng ca. PwC là hãng kế toán lớn nhất thế giới hiện nay.【50】

• Cái chết của nữ công nhân Bành Thủy Ngân

Ngày 14 tháng 5 năm 2011, nữ công nhân Bành Thủy Ngân nhảy từ tầng năm ký túc xá Xưởng Túi xách Tinh Hạo ở trấn Đường Hạ, Đông Quản; trên người chỉ có bốn tờ 1 nhân dân tệ, một chiếc điện thoại nhái hết tiền cước, một chiếc chìa khóa gian phòng nhỏ tiền thuê 170 tệ mỗi tháng. Một trong những nghiệp vụ của nhà máy này là gia công cho các thương hiệu xa xỉ quốc tế như Coach, Diesel. Công việc của Bành Thủy Ngân là ngày này qua ngày khác đánh bóng bôi dầu cho những chiếc túi hàng hiệu như thế. Nhưng cô, cũng như đại đa số nữ công nhân Trung Quốc, hoàn toàn không biết giá một chiếc túi da có thể đã vượt xa tiền lương một năm của cô. Hàng xa xỉ gia công tại Trung Quốc từ lâu là bí mật công khai. Năm 2010, Kinh tế Quan sát báo cùng các cơ quan truyền thông khác đưa tin: Prada, Cole Haan, Camper cùng các thương hiệu lưu truyền trong giới thượng lưu đều do vô số nhà máy Trung Quốc gia công sản xuất. Thế nhưng, vì hổ thẹn nhắc đến “thân phận Trung Quốc” của sản phẩm, chúng sẽ không bị dán nhãn “Made In China”. Một số hãng thậm chí cự tuyệt thừa nhận từng gia công tại Trung Quốc.【51】

• GE tại Hạ Môn tình nghi dùng lao động trái pháp luật

Năm 2008, cơ quan điều tra phi lợi nhuận Mỹ công bố báo cáo điều tra của Policy Matters Ohio về việc công ty GE tại Hạ Môn tình nghi dùng lao động trái pháp luật. Trong bản báo cáo nhan đề “Bóng đèn tốt, việc làm tồi: công nhân và môi trường làm việc đằng sau đèn huỳnh quang”, các thao tác vi quy mà Topstar Lighting, công ty liên doanh giữa GE và Topstar Hạ Môn bị tình nghi bao gồm: công nhân mỗi tuần làm việc hơn 64 tiếng mà không nhận đủ lương tăng ca; công nhân làm việc trong môi trường chứa thủy ngân mà thiếu huấn luyện phòng hộ cần thiết; công ty chỉ thuê nữ công nhân dưới 32 tuổi; không cung cấp phiếu lương, khiến công nhân không thể biết tiền lương của mình có hợp lý không, v.v. Báo cáo tổng kết: công nhân nhà máy này thường ở trạng thái cực kỳ mệt mỏi; cách làm của công ty vi phạm luật lao động Trung Quốc.【52】

Văn minh nhân loại đến thế kỷ hai mươi mốt, thế giới phương Tây đã lấy chiến tranh làm giá mà vứt bỏ chế độ nô lệ, chế độ nô dịch cùng chủ nghĩa thực dân liên quan, vì sao “công xưởng mồ hôi nước mắt” mang tính chất nô dịch lại vào được Trung Quốc và “phát triển lớn mạnh”? Hơn nữa lại là bao nhiêu doanh nghiệp danh tiếng thế giới đến Trung Quốc rồi lũ lượt làm ra “công xưởng mồ hôi nước mắt”?

Trung Cộng cung cấp điều kiện cho chế độ nô dịch sinh sôi

Tổng thống thứ ba của Mỹ Thomas Jefferson từng viết nguyên tắc văn minh nhân loại thế này: “Chúng tôi coi những chân lý sau là hiển nhiên: mọi người sinh ra đều bình đẳng; Tạo hóa ban cho họ những quyền không thể tước đoạt, trong đó có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc. Để bảo đảm những quyền này, loài người mới lập nên chính phủ giữa họ; và quyền lực chính đáng của chính phủ đến từ sự đồng ý của những người bị trị.”

Đương nhiên, chính phủ mà Tổng thống Jefferson nói không bao gồm Trung Cộng, bởi quyền lực của Trung Cộng hoàn toàn không đến từ “sự đồng ý của những người bị trị”. Chưa hết, sau khi đạo đức cầm quyền của Trung Cộng thối nát hoàn toàn, trong việc thi hành chính sách kinh tế hơn hai mươi năm gần đây, hành vi của chính phủ cũng đã bị kinh tế hóa và lợi ích tập đoàn hóa. Chính phủ đảng-quốc theo lợi ích tự thân mà định nghĩa xu hướng và mục tiêu của mình, sắp xếp hoạt động của mình, phiến diện theo đuổi tối đa hóa lợi ích tập đoàn của đảng, xem nhẹ hoặc cố ý xuyên tạc trách nhiệm chính trị và chức năng xã hội mà chính phủ phải gánh vác.

Hậu quả trực tiếp mà sự lợi ích hóa hành vi chính phủ mang lại chính là sự hủ bại của quan chức chính phủ,  hơn nữa là sự hủ bại được bảo đảm và đề xướng mang tính chế độ. Trong vận hành hiện thực, chính phủ của đảng trên thực tế đã tập đoàn hóa kinh tế hoặc lũng đoạn hóa cá nhân. Một bên của tập đoàn lợi ích này không ngừng tìm kiếm tối đa hóa lợi ích; bên kia dùng quyền lực vô độ trong tay cung cấp bảo đảm chế độ cho việc thực hiện tối đa hóa lợi ích, và từ trong đó không ngừng chia chác “thành quả”. Do chế độ hoàn toàn bị sự vô khống chế của quyền lực ăn mòn, chẳng cần kiêng dè bất kỳ ràng buộc đạo đức nào, sự ra đời của công xưởng mồ hôi nước mắt là tất nhiên. Nói toạc ra: chính chế độ của Trung Cộng đã sinh ra công xưởng mồ hôi nước mắt ngày nay.

Quan – thương trong ngoài liên thủ tạo nên cục diện “nhân quyền thấp”

Tất cả những điều này bắt đầu từ việc Trung Cộng nhượng lợi ích của nhân dân Trung Quốc cho các tập đoàn tư bản lũng đoạn quốc tế; các doanh nghiệp xuyên quốc gia tham lam vô độ nhân cơ hội liều mạng mua hàng giá rẻ, dẫn đến “công xưởng mồ hôi nước mắt” ra đời.

Toàn cầu hóa ở mức độ lớn là toàn cầu hóa của tư bản: trong phạm vi toàn cầu, tư bản vượt ra khỏi biên giới quốc gia, tìm kiếm nơi đầu tư có lợi nhất. Công ty xuyên quốc gia trở thành một thế lực kinh tế hùng mạnh vượt trên ranh giới quốc gia, ảnh hưởng thậm chí chi phối chính trị toàn cầu. Họ yêu cầu chính phủ nước được đầu tư ký điều ước bảo hộ vốn ngoại, nới lỏng quản lý doanh nghiệp nước ngoài, oán trách công đoàn cản trở phát triển kinh tế. Đồng thời, họ dựa vào ưu thế thù lao lao động, thấp hơn nhiều giá lao động trong nước họ nhưng cao hơn nhiều so với nước đang phát triển, mà giữ địa vị lũng đoạn bên mua, chủ đạo tình trạng “nhân quyền thấp” về cơ hội việc làm, thời gian lao động, bảo hộ lao động, bảo hiểm phúc lợi, gạt quyền lợi cơ bản của công nhân sang một bên, tái hiện cuộc đại thiên di quốc tế của chế độ nô dịch.

Trong môi trường xã hội hiện có, Trung Cộng vì phiến diện bảo đảm công trình thể diện mà nó coi là biểu hiện tính chính danh cầm quyền, tăng trưởng GDP đã không tiếc hy sinh lợi ích sinh tồn cơ bản, bảo đảm sức khỏe, thậm chí bảo đảm sinh mạng của nhân dân Trung Quốc, để các xưởng gia công của công ty xuyên quốc gia phổ biến chuyển chi phí sang vai công nhân, từ đó giành không gian lợi nhuận lớn hơn. Như Walmart, chuỗi siêu thị lớn nhất toàn cầu, luôn hút khách bằng giá rẻ; giá rẻ kiến lập trên thu mua rẻ, mà thu mua rẻ với chính sách của Trung Cộng thì vừa vặn ăn khớp, trực tiếp khiến các sự kiện công xưởng mồ hôi nước mắt của nhà sản xuất lớp lớp không dứt.

“Bi kịch Foxconn” chấn động toàn cầu rốt cuộc vì đâu? Giáo sư Đại học Trung văn Hồng Kông Lang Hàm Bình phân tích:

“Apple đang vắt ép lợi nhuận của Foxconn bằng mọi khả năng. Để nén chi phí, kiếm thêm lợi nhuận, Foxconn chỉ có thể dựa vào tăng cường độ lao động của nhân viên để nâng hiệu suất làm việc, cho nên phải quản lý bán quân sự hóa mới thỏa mãn được yêu cầu của Apple… Foxconn chỉ là công cụ của nó mà thôi.” “Nhưng với Foxconn, nếu không làm theo yêu cầu của khách hàng, nó sẽ không nhận được đơn hàng, đơn giản vậy thôi!

“Chúng ta lấy iPod làm ví dụ. Lượng tiêu thụ iPod nửa đầu năm 2006 là 8,5 triệu chiếc, tăng 61% so với cùng kỳ, doanh thu vượt 10 tỷ đô la Mỹ. Apple kiếm bấy nhiêu tiền, vậy Foxconn kiếm được bao nhiêu? Tôi nói cho anh biết: 4 đô la Mỹ, nghĩa là mỗi chiếc iPod Foxconn chỉ nhận được 4 đô la Mỹ, chiếm chưa đến 1% lợi nhuận; bởi trong đó còn chưa trừ tiền điện, chi phí thiết bị, chi phí vật liệu cùng các chi phí sản xuất khác, 99% số tiền còn lại đều bị Apple kiếm hết.” Chi phí nhân công Apple quy định là lấy lương tối thiểu nơi nhà máy đặt trụ sở nhân với giờ công tối đa cho mỗi sản phẩm mà ra. Chi phí linh phụ kiện thì do Apple trực tiếp đặt hàng các nhà cung ứng linh phụ kiện ngoài Foxconn; linh phụ kiện được mua sẽ theo thời gian Apple quy định mà đưa đúng hạn đến Foxconn lắp ráp.【53】

Ông Trần, chủ một nhà máy tư nhân ở tỉnh Hà Bắc cung ứng sản phẩm dệt cho Đức bày tỏ: công nhân tăng ca thêm giờ hoàn toàn không chỉ để kiếm thêm tiền, mà thường là do thời hạn giao hàng hà khắc phía nước ngoài đặt ra. “Có nhiều thương nhân nước ngoài, kể cả của Đức, khi đến nhà máy liền bảo anh phải giao hàng khi nào. Ông ta cũng sẽ nói rõ với anh: anh có thể cho công nhân làm ngày làm đêm để gấp rút làm ra hàng.”【54】

Một số học giả quốc tế gọi những hành vi này của công ty xuyên quốc gia là “chứng tâm thần phân liệt của doanh nghiệp”. Công ty xuyên quốc gia vượt qua biên giới quốc gia, có đủ cách trốn tránh các loại giám sát của quốc gia chủ quyền; do đó, hành vi vi quy và hành vi hối lộ của doanh nghiệp càng trở nên ngang nhiên không sợ hãi. Đối nội, doanh nghiệp yêu cầu nhân viên thể hiện hết mặt thiện của nhân tính, cần mẫn làm việc vì doanh nghiệp; đối ngoại, doanh nghiệp chỉ là một cỗ máy kiếm tiền chẳng những không tận trách nhiệm, thường còn làm đủ chuyện vi pháp vi quy giỏi hơn cả doanh nghiệp nhỏ. Những doanh nghiệp như Microsoft và Gucci trên thị trường bản thổ thì quy củ đàng hoàng, đến Trung Quốc lại sa vào bê bối “công xưởng mồ hôi nước mắt” là vì giám sát lao động của Mỹ khá hoàn thiện, doanh nghiệp khó lách kẽ hở; thà thật thà tuân thủ pháp luật còn hơn bị trừng phạt nghiêm khắc vì vi phạm. Càng là vì trong môi trường vô đạo đức của Trung Cộng, thương nhân nước ngoài sa vào vùng lầm lạc đạo đức của tham chiến, buông thả con quỷ tư lợi, không tiếc tái diễn thân phận chủ nô của chế độ nô dịch.

Từ đó có thể thấy: chế độ nô dịch hiện đại tại Trung Quốc dưới ách thống trị của Trung Cộng, dưới cái gọi là “mô hình Trung Quốc”, đang lan tràn dữ dội. Đây là kết quả hợp tác giữa chính quyền Trung Cộng với các công ty xuyên quốc gia phương Tây, cùng một số chính phủ phương Tây. Một bài trên New York Times ngày 30 tháng 7 năm 2005 viết: thành công của mô hình Trung Quốc (chủ yếu chỉ mô hình kinh tế) chủ yếu nhờ “sự ổn định chính trị của Trung Quốc”, “chế độ chính trị của Trung Quốc cho chính phủ Trung Quốc đủ sức khống chế để phục vụ nhà đầu tư nước ngoài”, cùng “sự hợp tác mật thiết như đối tác giữa công ty xuyên quốc gia với chính quyền Bắc Kinh”. Nghĩa là chính phủ độc tài của Trung Cộng và công ty xuyên quốc gia phương Tây “có thể thu lợi nhuận tối đa từ sự hợp tác của họ”.【55】Vì vậy, với tư cách bên hưởng lợi, cách nói “mô hình Trung Quốc” khởi nguồn từ thế giới phương Tây, và được những người này nhiệt liệt tâng bốc, cũng nằm trong “tình lý” của chế độ nô dịch của nhà tư bản.

Phần thứ năm: Sự phá sản của “mô hình Trùng Khánh” — điềm báo tương lai của “mô hình Trung Quốc”

Hàng loạt vấn đề do đạo đức trượt dốc gây ra, bất công xã hội, ô nhiễm môi trường, phân hóa giàu nghèo, dân sinh khốn khổ, phát triển không bền vững, v.v.  trở thành cơn ác mộng không xua nổi của cái gọi là “mô hình Trung Quốc”.

Năm 2008, Bạc Hy Lai đến thành phố trực thuộc Trùng Khánh nhậm chức Bí thư Thành ủy. Bạc Hy Lai là con trai nguyên lão Trung Cộng Bạc Nhất Ba — người từng giúp Giang Trạch Dân ngồi vững quyền vị. Bạc Hy Lai đến nhiệm sở xong, đề xuất quy hoạch xây dựng “năm Trùng Khánh”: “Trùng Khánh đáng sống, Trùng Khánh thông suốt, Trùng Khánh rừng xanh, Trùng Khánh bình an, Trùng Khánh khỏe mạnh”. Bạc ở Trùng Khánh hơn ba năm, chiêu trò danh mục không ngớt: “đả hắc”, “xướng hồng”, “mười điều dân sinh”, “mười hai điều cùng giàu”, “tam tiến tam đồng”, “đại hạ phóng” — các từ nóng liên tục xuất hiện. Trong thời gian ngắn ngủi, “mô hình Trùng Khánh” nổi lên mặt nước.

“Mô hình Trùng Khánh là sinh cơ duy nhất của Trung Quốc xã hội chủ nghĩa”, “mô hình Trùng Khánh là hy vọng của Trung Quốc”, “mô hình Trùng Khánh — thực tiễn toàn diện của quan điểm phát triển khoa học”, “mô hình Trùng Khánh là lựa chọn tất yếu của Trung Quốc”, “mô hình Trùng Khánh từ ‘chính sách cũ GDP’ đi tới ‘chính sách mới dân sinh'”… Nhất thời, “mô hình Trùng Khánh” quả là gió nổi nước dâng, trở thành phiên bản tương lai của “mô hình Trung Quốc”.

“Mô hình Trùng Khánh” với tư cách hình ảnh thu nhỏ của xu hướng tương lai “mô hình Trung Quốc”, cùng với sự sụp đổ của Bạc Hy Lai, người ta đã nhìn rõ bao màn đen đằng sau cái “mô hình Trùng Khánh” từng mê hoặc vô số người này. Nếu nói người ta còn chút ảo tưởng nào với Trung Cộng, thì rốt cuộc cũng bị cái “mô hình Trùng Khánh” này làm cho tan vỡ.

Xướng hồng đả hắc

Về “mô hình Trùng Khánh”, điều bên ngoài biết nhiều nhất có lẽ là “xướng hồng đả hắc”, đây cũng là chỗ Bạc Hy Lai dụng tâm nhất.

“Hát hồng ca, đọc kinh điển, kể chuyện, truyền châm ngôn” gọi tắt “vận động xướng hồng” hay “hát hồng ca”, quan phương gọi tắt “xướng, độc, giảng, truyền” là phần thứ nhất của vận động “xướng hồng đả hắc”, dùng “xướng hồng” để giáo dục đạo đức. Đến tháng 2 năm 2012, hoạt động hát hồng ca đã tiến hành 251.600 buổi, tổng cộng 182 triệu lượt người tham gia.【56】Ngày 29 tháng 6 năm 2011, để chúc mừng 90 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc, “Trung Hoa Hồng Ca Hội” (Trùng Khánh) cử hành tại Trung tâm Thể thao Olympic: 108 đoàn hợp xướng từ cả nước tham gia biểu diễn, toàn trường diễn viên và khán giả cộng lại 10 vạn người, tục gọi “hồng ca hội vạn người” đến cả cựu Ngoại trưởng Mỹ Kissinger đến thăm Trùng Khánh cũng tới “hồng ca hội” góp vui. Chẳng biết Kissinger có hiểu bài “Chúng ta là người kế thừa chủ nghĩa cộng sản” hát tại hội hôm ấy không?

“Đả hắc” là phần thứ hai của vận động “xướng hồng đả hắc”, chỉ “hành động chuyên hạng đả hắc trừ ác Trùng Khánh”. Tính đến ngày 1 tháng 5 năm 2010, hành động đả hắc đã bắt giữ 4.781 người dính líu xã hội đen tội ác; 14 băng nhóm dính hắc dính ác chịu đòn chí mạng. Dưới sự dẫn dắt của Cục trưởng Công an Trùng Khánh Vương Lập Quân, một loạt quan chức chính quyền lần lượt sa lưới: nguyên Cục trưởng Tư pháp Trùng Khánh Văn Cường, nguyên Phó Viện trưởng Tòa án Cấp cao thành phố Trương Thao, nguyên Phó Cục trưởng Công an thành phố Bành Trường Kiện, nguyên Tổng đội trưởng Tổng đội Trinh sát Kinh tế Triệu Lợi Minh, nguyên Cục trưởng Quản lý Giao thông thành phố Trần Hồng Cương, Phó Cục trưởng Cục Giám sát Than thành phố Vương Tây Bình, v.v. Tạp chí “Time” hình dung hành động lần này là “đại thẩm phán thế kỷ 21 của Trung Quốc”.【57】

Xướng hồng: như phục tịch Cách mạng Văn hóa

Cái “mô hình Trùng Khánh” trông rất mê người, ngay từ đầu đã đầy tranh cãi.

“Xướng hồng đả hắc” kiểu vận động khiến người ta nhớ lại chuyện cũ hoang đường của Cách mạng Văn hóa. Có quan điểm cho rằng hoạt động “xướng hồng” cực kỳ tả khuynh, có nghi vấn phục tịch Cách mạng Văn hóa. Lượng lớn tin nhắn đỏ cũng khiến dân chúng phiền không chịu nổi. Có tin nói hoạt động “xướng hồng” của Trùng Khánh tốn kém khổng lồ, tới 270 tỷ nhân dân tệ,【58】thực là hao dân tốn của. Đồng thời cũng lãng phí lượng lớn thời gian, nhất là học sinh trong trường nghỉ học hát hồng ca ảnh hưởng rất lớn. Có truyền thông đưa tin: bệnh nhân ung thư hát hồng ca là có thể giảm đau,【59】tù nhân trong ngục hát hồng ca tích cực có thể được giảm án【60】,  có bình luận cho rằng những chuyện kiểu này nực cười khôi hài, hoạt động hát hồng ca đã gần đến mức điên loạn.

Dựa vào vận động thuyết giáo để nâng cao đạo đức là cách làm nhất quán của Trung Cộng. Biết rõ vô dụng mà cứ lặp đi lặp lại diễn trò như thế, đây là vòng luẩn quẩn Trung Cộng không thoát ra nổi. Xướng hồng của Trùng Khánh chẳng những chi phí đắt đỏ, mà nội dung hàm chứa trong đó ca tụng đấu tranh bạo lực, sùng bái lãnh tụ cùng xem nhẹ quyền lợi và tôn nghiêm cá nhân, với đạo đức truyền thống, quan niệm giá trị phổ quát quả là trống đánh xuôi kèn thổi ngược.

Đả hắc: thực là hắc đả

“Đả hắc” mở rộng hóa, vận động hóa, khiến “hắc đả” (đánh người bằng thủ đoạn đen tối) thành tai họa. Giáo sư Học viện Pháp luật Đại học Bắc Kinh Hạ Vệ Phương trong “Thư ngỏ gửi giới pháp luật Trùng Khánh” viết: “Trong toàn bộ hành động ‘đả hắc’, chúng ta thấy chấp pháp và tư pháp kiểu vận động đang triển khai rầm rộ. Trong vỏn vẹn tám tháng, nhà đương cục phát động mật báo xã hội (cái gọi là ‘thư quần chúng và tố giác’), bắt giữ gần năm nghìn người ‘dính hắc’. Theo sau là mấy trăm ‘tổ chuyên án’ làm việc đột kích, bắt giữ, khởi tố và xét xử hàng loạt theo ‘tốc độ Trùng Khánh’. Nhật ký của thẩm phán Vương Lập Tân xuất hiện trên trang mạng chính thức của Tòa án Nhân dân Tối cao trước phiên phúc thẩm vụ Văn Cường cho thấy rõ: công an, kiểm sát và tòa án đã không phân anh tôi, liên hợp làm án ra sao. Chưa hết, cái gọi là ‘hội nghị tam trưởng lớn’ gần như công khai bước vào chính đường: với một số vụ án trọng đại, viện trưởng tòa án, viện trưởng viện kiểm sát, cục trưởng công an họp bàn phối hợp, dẫn đến vụ án còn chưa mở phiên xử, kết quả phán quyết đã định trước. Quá trình xét xử cuối cùng chỉ là diễn cho có. Cơ chế ba cơ quan chế ước lẫn nhau mà thiết kế chế độ theo đuổi cũng hoàn toàn mất tác dụng. Thưa các đồng nghiệp, các vị không thấy cách làm này hoàn toàn vi phạm chuẩn tắc độc lập của quyền kiểm sát và quyền xét xử mà Hiến pháp và Luật Tố tụng Hình sự nước ta quy định rõ ràng sao?”【61】

Từ khi đả hắc vận động hóa, chẳng những phanh phui vụ án Lý Trang, vụ án Phương Hồng, còn xuất hiện vụ án Lý Tuấn chấn động thế giới, đặc biệt Lý Tuấn lưu vong hải ngoại, bằng chứng cứ sắt thép đã xé toang nội tình sau màn của “xướng hồng đả hắc”.

Duy trì trật tự và an toàn xã hội bằng cách chà đạp pháp trị, thứ công quyền không chịu hạn chế, không giảng pháp luật, chấp pháp phạm pháp này, thực tế còn đen hơn xã hội đen, nguy hại còn lớn hơn xã hội đen.

Nợ cao đằng sau tăng trưởng cao

Tính đến cuối năm 2011, “năm Trùng Khánh” đầu tư lũy kế 960 tỷ tệ, hoàn thành 73% kế hoạch đầu tư, trong đó tài chính công bỏ vào hơn 230 tỷ tệ. Khoản chênh lệch lấy đâu ra? Chỉ có thể vay tiền. “Mô hình Trùng Khánh” là dựa vào vay tiền mà chất đống nên. Cái “mô hình Trùng Khánh” tự xưng thực tiễn toàn diện “quan điểm phát triển khoa học” kỳ thực cũng như sự sùng bái GDP thời Giang Trạch Dân, hoàn toàn không “khoa học”, cũng là công trình thể diện, là công trình thành tích để Bạc Hy Lai tranh lên ngôi, là không bền vững.

“Wall Street Journal” trong bài “Trùng Khánh: nợ cao đằng sau tăng trưởng cao” dẫn báo cáo phân tích của công ty xếp hạng Trung Quốc chỉ ra: thành phố Trùng Khánh đã tích lũy hơn 346 tỷ nhân dân tệ nợ. Con số này so với tổng nợ 162 tỷ nhân dân tệ khi Bạc Hy Lai lên làm Bí thư Thành ủy Trùng Khánh năm 2007 đã tăng gấp đôi, tốc độ tăng kinh người. Bài viết còn dẫn lời Victor Shih (Sử Tông Hãn), chuyên gia vấn đề nợ địa phương Trung Quốc của Đại học Northwestern Mỹ: chính quyền địa phương Trùng Khánh, doanh nghiệp quốc hữu và nhà phát triển quốc hữu vào cuối năm 2011 nợ tổng cộng 1 nghìn tỷ tệ. Con số này do Shih căn cứ nghiên cứu của chính ông về hồ sơ các nền tảng huy động vốn của Trùng Khánh mà ước tính ra.【62】

Vay tiền thế nào? Chính quyền Trùng Khánh có “bát đại đầu” (tám đại công ty đầu tư), chỉ: Công ty TNHH (Tập đoàn) Khống chế Thủy vụ Trùng Khánh, Công ty Đầu tư Xây dựng Đô thị Trùng Khánh, Công ty TNHH Phát triển Đường cao tốc Trùng Khánh, Tập đoàn Địa sản thành phố Trùng Khánh, Công ty TNHH Đầu tư Khai phát thành phố Trùng Khánh, Công ty TNHH (Tập đoàn) Đầu tư Thủy lợi thành phố Trùng Khánh, Công ty TNHH Tập đoàn Đầu tư Giao thông Du lịch thành phố Trùng Khánh, Công ty TNHH Quản lý Kinh doanh Tài sản Du Phú.

“Bát đại đầu” làm nền tảng huy động vốn, cách làm cụ thể là chính phủ rót vốn trước, huy động vốn sau, tương tự “câu cá bằng vốn mồi”. Trang tiếng Trung của “Financial Times” Anh trong bài “Mô hình Trùng Khánh dưới lăng kính số liệu” nêu một ví dụ toán học đơn giản để minh họa mô thức huy động vốn này: “Trong mô thức cũ, 1 tỷ tệ chi tiêu tài chính có lẽ chỉ chống đỡ được 1 tỷ tệ đầu tư; ngược lại, nếu 1 tỷ tệ đầu tư này làm vốn gốc, bẩy chính quyền quận đem 4 tỷ tệ giá trị đất tăng thêm trong tương lai, cộng lại 5 tỷ tệ làm vốn gốc thì ở mức tỷ lệ nợ 65% có thể chịu được 9 tỷ tệ tín dụng; như thế, tổng đầu tư có thể phóng đại lên 14 tỷ tệ. Quy mô đầu tư giữa mô thức mới và cũ có thể chênh nhau tới cả chục lần. Đồng thời, dưới mô thức mới, tạm thời không cần tính đến áp lực trả gốc trả lãi, dựa vào giá trị tài sản tăng đủ thuyết phục ngân hàng cung cấp hậu thuẫn nối tiếp không ngừng. Cứ thế, mô thức nền tảng nợ của chính quyền địa phương vòng qua quy định của trung ương về việc chính quyền địa phương không được vay nợ; tư duy kinh doanh thành phố từ quan tâm lời lỗ kinh doanh chuyển sang quản lý bảng cân đối tài sản, cái giá là số nợ leo thang liên tục.”【63】

Khó khăn nhà ở là vấn đề dân sinh hàng đầu của Trung Quốc; chính sách nhà cho thuê công của Trùng Khánh giành được lời khen của nhiều người. Có học giả cho rằng đã tìm được lối ra giải quyết vấn đề nhà ở Trung Quốc, cho rằng “nhà thuê công Trùng Khánh thành hình mẫu cải cách chế độ nhà ở”.

Năm 2010, thành phố Trùng Khánh kế hoạch mười năm xây 40 triệu m² nhà thuê công. Đến tháng 6 năm 2010, kế hoạch này tăng lên: ba năm đầu xây 30 triệu m² nhà thuê công tại nội thành (Bạc Hy Lai đem một kế hoạch của năm 2020 kéo sớm về 2012, năm Đại hội 18 Trung Cộng họp; động cơ chính trị ấy đáng để ngẫm nghĩ). Xây dựng nhà thuê công Trùng Khánh tổng cộng cần khoảng 100 tỷ tệ đầu tư. Câu hỏi không xua nổi vẫn là: tiền từ đâu ra? 70% vẫn phải đi vay và huy động. Mô thức như thế không có khả năng nhân rộng diện lớn toàn quốc.

Lưu Hải Ảnh – Tổng giám đốc đầu tư Trung tâm Quản lý Đầu tư Tài phú Quảng Thịnh Quảng Đông, trong bài “Ai chế ước chính quyền địa phương? Phê phán kinh tế mô hình Trùng Khánh” chỉ ra: “Mô hình Trùng Khánh là kinh tế do chính phủ kéo, lấy đòn bẩy đất đai, tài chính làm đặc điểm, dưới ràng buộc tài chính mềm.” “Loại mô thức này nhìn ngắn hạn hiệu quả rất tốt, nhìn dài hạn thì chưa chắc đẹp đẽ, bởi ‘vay tiền là phải trả tiền’.”

Nhà viết tự do Ứng Học Tuấn trong loạt bài “Từ Trùng Khánh về nói chuyện Trùng Khánh” viết: nhìn kỹ ruột gan “chiếc bánh Trùng Khánh”, cho rằng cái gọi là “cùng giàu” của Trùng Khánh, tức mô thức “vừa vay tiền vừa làm bánh, bánh chưa làm xong đã chia bánh, chờ thu nhập đất đai về trả nợ”, dùng “nguy như trứng chồng” và “mạo hiểm” để hình dung có lẽ là được, còn với “phát triển khoa học” thì e chẳng dính dáng gì.【64】

“Tam tiến tam đồng”: “lên núi xuống làng” của thời đại mới

Cái gọi là “tam tiến tam đồng” là để quan chức “tiến cơ sở, tiến thôn xóm, tiến nhà nông; cùng nông dân đồng ăn, đồng ở, đồng lao động”. Theo cách nói chính thức của thành phố Trùng Khánh, bối cảnh ra đời của chính sách này là: “Hiện nay, một bộ phận cán bộ ý thức tông chỉ phai nhạt, thiếu tình cảm quần chúng, tồn tại khuynh hướng thoát ly quần chúng, thoát ly cơ sở, thoát ly thực tế.”

Kissinger đi nghe “hồng ca hội” của Bạc Hy Lai; không hẹn mà gặp, Joshua Ramo – Giám đốc điều hành công ty tư vấn Kissinger, cũng chính là người phát minh “Đồng thuận Bắc Kinh” cũng trong năm ấy đến thăm Trùng Khánh. Theo lời giới thiệu của Thôi Chi Nguyên – giáo sư Đại học Thanh Hoa, bạn học của Ramo tại Đại học Chicago: điều khiến Ramo hứng thú nhất ở Trùng Khánh là “tam tiến tam đồng” của cán bộ chính quyền; Ramo nhiều lần nói với Thôi Chi Nguyên: lần sau đến Trùng Khánh, nhất định cũng phải tham gia hoạt động “đồng ăn, đồng ở, đồng lao động” với nông dân.【65】Ramo, người rất hứng thú với “tam tiến tam đồng”, có từng suy nghĩ câu hỏi này không: vì sao quan chức của Trung Cộng lại thoát ly quần chúng?

Đạo lý rất đơn giản: vì quan chức của Trung Cộng không phải do bầu ra, chỉ chịu trách nhiệm với cấp trên.

Tương đối mà nói, ở các nước dân chủ phương Tây, vì lá phiếu, ứng cử viên sẽ chủ động tiếp xúc cử tri, lắng nghe ý kiến cử tri, mượn một câu của Trung Cộng mà nói: quan chức phương Tây nhờ tác dụng của chế độ chính trị dân chủ sẽ tự chủ tự nguyện, cần cần mẫn mẫn “liên hệ mật thiết với quần chúng”, căn bản chẳng cần “tam tiến tam đồng”.

Trung Cộng không từ chế độ chính trị mà bảo đảm quan chức tự động “liên hệ mật thiết với quần chúng”, mà tiếp tục làm những vận động đã bị lịch sử chứng minh căn bản chẳng có tác dụng gì để trang điểm mặt tiền. Thứ kiểu vận động này luôn tệ nạn mọc đầy, cuối cùng được chẳng bù mất. Trò giả dối làm màu trong vận động cũng sẽ làm bại hoại thêm phong khí xã hội,  kết quả thì sao, phản tác dụng. Diễn cho có còn là lịch sự; cuối cùng đi tới quậy phá lung tung, hại người hại mình. Tin cho biết: quận Nam Ngạn, Trùng Khánh tổ chức vạn cán bộ xuống làng trồng ruộng, đưa vào khảo hạch cuối năm, mỗi năm phải cộng dồn một tháng thời gian trồng ruộng. Có người không cho là phải, vì trồng ruộng là việc kỹ thuật để người ngồi văn phòng đi làm bừa làm phứa, rốt cuộc là đi trồng ruộng hay đi thêm loạn?【66】

Sự phá sản của “mô hình Trùng Khánh”: điềm báo tương lai của “mô hình Trung Quốc”

“Mô hình Trùng Khánh” cùng với việc Bạc Hy Lai rời đài mà lao dốc.

“Mô hình Trùng Khánh” từng được thổi phồng như xu hướng tương lai của cái gọi là “mô hình Trung Quốc”, ảo tưởng có thể làm nên chuyện trong quan tâm dân sinh, cùng giàu có, nâng cao đạo đức. Rốt cuộc chẳng qua là một canh bạc chính trị của Bạc Hy Lai.

Chúng ta không phải phủ định sự quan tâm vấn đề dân sinh theo nghĩa thông thường; đúng ngược lại, điều chúng ta muốn chỉ ra là: Trung Cộng với tư cách một tập đoàn lợi ích, trong tình trạng quyền lực không chịu ràng buộc, đã mất năng lực thực sự giải quyết từ căn bản vấn đề dân sinh, nâng cao đạo đức xã hội. Bất kể “mô hình Trung Quốc” hay “mô hình Trùng Khánh”, kỳ thực đều một bài bản: hám lợi trước mắt, ăn trước tiêu lạm, bất kể vốn liếng, sa vào công trình thể diện và thành tích, chà đạp pháp luật, xem nhẹ mạng người, không tôn trọng nhân quyền, động một cái là làm vận động, tuy bề ngoài trông rầm rầm rộ rộ, dường như có thành tựu, nhưng những vấn đề gây ra, đặc biệt nhìn về lâu dài đều mang tính tai họa.

Phần thứ sáu: Sự thiếu hụt nội tại của mô hình Trung Quốc

Phép tính về mô hình Trung Quốc không liệt kê cái giá thế giới, việc các nhà tư bản lũng đoạn các nước đại truyền máu nhiều năm cho kinh tế Trung Quốc.

Phép tính về mô hình Trung Quốc không bao gồm sức lực nhân dân Trung Quốc cống hiến cho nó và gánh nặng khổng lồ họ phải chịu. Bài “Rủi ro của mô hình Trung Quốc” của Hoàng Ngọa Vân giới thiệu: từ giữa thập niên 90 đến nay, thu thuế của chính phủ mỗi năm đều giữ tốc độ tăng 20%–30%, gấp hai ba lần mức tăng thu nhập của cư dân thành thị nông thôn; còn người nộp thuế thì gánh mức thuế nặng nề nhất thế giới. Ngân hàng thì dùng phương thức kín đáo gặm nhấm tài phú của cư dân: các ngân hàng lũng đoạn quốc hữu nhân tạo ép thấp lãi suất tiền gửi, khiến lãi suất tiền gửi thực tế của Trung Quốc lâu dài ở mức rất thấp, thậm chí xuất hiện lãi suất thực âm nghiêm trọng.【67】

Phép tính về mô hình Trung Quốc không cân nhắc bản chất và chất lượng của phát triển. Trung Cộng hoàn toàn không thể sánh với Nhật – Hàn năm xưa: không có bất kỳ công nghệ và sản phẩm bản thổ nào “thực sự” Trung Quốc chế tạo tiêu thụ ra thị trường thế giới.

Phép tính về mô hình Trung Quốc không bao gồm thống kê đủ loại cái giá, nhất là những tổn thất của một thế hệ và nhiều thế hệ mà Trung Cộng cưỡng ép nhân dân Trung Quốc trả hoặc chi lạm trước: không chỉ là ô nhiễm môi trường, mà là tuổi thọ rút ngắn, điều kiện sinh tồn xấu đi cực độ, chất lượng sinh mạng bị hủy hoại triệt để.

Phép tính về mô hình Trung Quốc không công bố tài phú xã hội đã dùng sự công bằng giả để nhanh chóng nới rộng bất công xã hội thế nào: để kẻ cướp của người giàu càng có cơ hội cướp đoạt tài phú chung; để đại chúng nghèo khổ chẳng những không có phúc lợi nào để nói, còn có thể mất luôn điều kiện sống còn sót lại. Theo bài viết của Hoàng Ngọa Vân: một phần khá lớn thu nhập tài chính quốc gia dùng vào tiêu xài xa xỉ của chính bản thân chính phủ,  “tam công tiêu dùng” cực kỳ thiếu minh bạch (tiêu công quỹ, xe công, du lịch công quỹ) theo người ta ước tính đã đạt nghìn tỷ nhân dân tệ; nhưng mặt khác, chi tiêu y tế vệ sinh công cộng cả nước năm 2010 lại chưa đến vỏn vẹn 150 tỷ nhân dân tệ, con số này chỉ tương đương một phần tám của Anh, trong khi dân số Trung Quốc gấp 20 lần Anh.【68】

Quan trọng nhất là: phép tính về mô hình Trung Quốc không có cách nào tính ra tổng số của cái giá đạo đức phải trả nặng nề; không thể ước lượng ác quả,  sau khi nền văn minh mấy nghìn năm bị ô nhiễm của việc lòng tham nuốt chửng chính nghĩa thế giới và tinh thần nhân loại. Sự đại thụt lùi như thế còn mang sức sát thương, sức hủy diệt hơn mọi tổn hại khác  trực tiếp lật đổ tiêu chuẩn giá trị đạo đức mà nhân loại kiên thủ từ khi có sử. Các quốc gia sa vào cạm bẫy mất mát đạo đức và tinh thần kiểu này còn có thể có được tương lai gì?

Khi mọi người đem tất cả những điều trên tính vào, trong mô hình Trung Cộng còn thứ gì có thể giữ lại được không?

Tài liệu tham khảo:

【1】Trương Duy Vi, “Mô hình Trung Quốc là mô hình ‘ít tệ nhất'”, Nhân Dân Net, ngày 12 tháng 4 năm 2010 http://theory.people.com.cn/GB/9687131.html

【2】Giang Trạch Dân, “Giang Trạch Dân văn tuyển” tập 2, trang 13, Nhà xuất bản Nhân Dân, tháng 8 năm 2006

【3】Triệu Khả Kim, “Con đường phát triển hòa bình: sự đột phá của mô hình”, Mạng Tin tức Đảng Cộng sản Trung Quốc, nguồn: “Học Tập Thời báo”, ngày 11 tháng 11 năm 2009 http://theory.people.com.cn/GB/10355796.html

【4】Trang Tuấn Cử, Trương Tây Lập, “Tổng thuật các quan điểm nghiên cứu gần đây về ‘mô hình Trung Quốc'”, Nhân Dân Net, ngày 23 tháng 1 năm 2009 http://theory.people.com.cn/GB/49150/49152/8717141.html

【5】Như trên

【6】Trịnh Vĩnh Niên, “Hạt nhân của mô hình Trung Quốc là gì?”, ngày 12 tháng 5 năm 2010, Trung Bình Net (China Review News) http://gb.chinareviewnews.com/doc/1013/1/8/4/101318425.html

【7】Đinh Kiếm, “Phân tích sơ lược con đường phát triển chính trị xã hội chủ nghĩa đặc sắc Trung Quốc”, Nhân Dân Net, ngày 16 tháng 10 năm 2008 http://theory.people.com.cn/GB/49150/49152/8181399.html

【8】Du Khả Bình, “‘Mô hình Trung Quốc’ và giải phóng tư tưởng”, Nhân Dân Net, ngày 19 tháng 11 năm 2008 http://theory.people.com.cn/GB/49150/49152/8365627.html

【9】Diệp Uẩn, “Tương lai của ‘mô hình Trung Quốc’ — phỏng vấn chuyên đề giáo sư Hoàng Tĩnh”, Nam Phong Song, ngày 1 tháng 10 năm 2009 http://www.nfcmag.com/articles/1690

【10】Như【4】

【11】Ngô Cường, “Mô hình kinh tế Trung Quốc là mô hình đi tới thành công — phỏng vấn giáo sư Phan Duy Đại học Bắc Kinh”, “Hồng Kỳ Văn cảo”, ngày 26 tháng 4 năm 2010

【12】Như【8】

【13】Mạng Tin tức Bình luận Trung Quốc (China Review News), “Trung Quốc nắm quyền chủ động quan hệ Trung – Mỹ vẫn cần thời gian”, ngày 1 tháng 4 năm 2010 (đường dẫn như nguyên văn)

【14】Diêm Học Thông, “Trung – Mỹ là quan hệ ‘thù lớn hơn bạn'”, Mạng Tân Hoa, nguồn: Quốc tế Tiên khu Đạo báo, ngày 22 tháng 3 năm 2010 http://news.xinhuanet.com/herald/2010-03/22/content_13221096.htm

【15】”Chủ nghĩa tinh anh và thể chế cử quốc, ưu thế tương lai của Trung Quốc sẽ càng mạnh”, ngày 13 tháng 12 năm 2009 (đường dẫn như nguyên văn)

【16】Như【14】

【17】Mạng Tin tức Bình luận Trung Quốc, “Vì sao sự khiêu khích của Mỹ với Trung Quốc lại đầu voi đuôi chuột?”, ngày 2 tháng 4 năm 2010 (đường dẫn như nguyên văn)

【18】Đặng Tiểu Bình, “Đặng Tiểu Bình văn tuyển” tập 3, trang 225, Nhà xuất bản Nhân Dân, tháng 10 năm 1993

【19】”Sức mạnh mềm văn hóa phải ra ‘hiệu ứng cứng'”, Mạng Tân Hoa, ngày 22 tháng 7 năm 2009 http://news.xinhuanet.com/politics/2009-07/22/content_11752906.htm

【20】”Không đánh mà khuất phục người”, “Mạng Học Tập Thời báo”, ngày 23 tháng 11 năm 2009 (đường dẫn như nguyên văn)

【21】Mạng Tin tức Đảng Cộng sản Trung Quốc, “Gánh vác sứ mệnh vẻ vang của quân đội nhân dân — kỷ niệm 80 năm thành lập Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc”, ngày 31 tháng 7 năm 2007 http://www.cpcnews.cn/GB/64093/64099/6049509.html

【22】”Cầu Thị”, “Kiên trì không lay chuyển sự lãnh đạo tuyệt đối của đảng đối với quân đội”, ngày 16 tháng 10 năm 2009 http://www.qstheory.cn/gf/jdsxlljs/200910/t20091013_13166.htm

【23】Như【21】

【24】”Hoàn Cầu”, “‘Tam giác quân sự’ ba lớp của Mỹ trói chặt lục địa Á – Âu”, Mạng Tân Hoa, ngày 15 tháng 1 năm 2010 http://news.xinhuanet.com/globe/2010-01/15/content_12815885.htm

【25】Như【21】

【26】Như【22】

【27】”Cầu Thị”, “Kiên trì lấy việc bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối của đảng đối với quân đội làm nhiệm vụ căn bản của xây dựng đảng trong quân đội”, ngày 26 tháng 1 năm 2010 http://www.qstheory.cn/gf/jdsxlljs/201001/t20100126_19738.htm

【28】Như【22】

【29】Du Khả Bình, Hoàng Bình và các tác giả khác, “Mô hình Trung Quốc và ‘Đồng thuận Bắc Kinh'”, Bắc Kinh: Nhà xuất bản Văn hiến Khoa học Xã hội, tháng 11 năm 2006

【30】Ngô Ba, “Thuộc tính xã hội và nội hàm của mô hình Trung Quốc”, ngày 9 tháng 11 năm 2010 http://www.qstheory.cn/zz/zgtsshzyll/201011/t20101109_56134.htm

【31】Lưu Đào, “Thế kỷ Trung Quốc — Mô hình Trung Quốc 3: nguồn gốc tính chính danh của mô hình tân dân chủ Trung Quốc”, ngày 26 tháng 2 năm 2010 http://www.tieku001.com/256246/34.html

【32】Thẩm Nhạn Hân, Trương Tinh Chiêu, “Hiểu thế nào về ‘lợi dụng chủ nghĩa tư bản’ của Mác – Ăngghen?”, Mạng Tân Hoa, ngày 31 tháng 12 năm 2008 http://news.xinhuanet.com/theory/2008-12/31/content_10583941.htm

【33】Các đoạn nguyên văn dưới đây đều trích từ bài “Lợi dụng hữu hiệu chủ nghĩa tư bản để cuối cùng chiến thắng chủ nghĩa tư bản” của Lý Chấn Thành, Mạng Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác http://mkszy.cass.cn/file/2000040911550.html

【34】”Lênin toàn tập”, tập 43, trang 83

【35】”Lênin toàn tập”, tập 41, trang 350

【36】”Lênin toàn tập”, tập 42, trang 249

【37】”Lênin toàn tập”, tập 43, trang 92–93

【38】”Lênin toàn tập”, tập 42, trang 251

【39】”Lênin toàn tập”, tập 34, trang 520

【40】Tình hình và phân tích về nước Đức Quốc xã trích chép từ các bài viết sau: 1–12: (danh sách 12 đường dẫn các diễn đàn, blog Trung Quốc như club.china.com, hi.baidu.com, bbs.wenxuecity.com, club.kdnet.net, cul.china.com.cn — trích từ “Tinh phẩm văn sử hay nhất Trung Quốc thế kỷ 21 (2000–2011)”, Cảnh Lập biên soạn, Nhà xuất bản Nhân dân Quý Châu —, news.ifeng.com, “Cuộc đời Hitler” trên picturechina.com.cn, www.03964.com, www.tianya.cn, blog.sina.com.cn, www.zongyangxian.com, www.china001.com; giữ nguyên như nguyên văn)

【41】Lãnh Thanh, “Truy tìm nguyên nhân tồn tại của công xưởng mồ hôi nước mắt”, ngày 28 tháng 1 năm 2009 http://club.ebusinessreview.cn/blogArticle-15078.html Lâm Kỳ Linh, “Foxconn bị chỉ vi phạm pháp luật xâm phạm quyền lợi lao công, Apple bị chỉ ‘nô dịch lao công'”, Tân Kinh báo, ngày 31 tháng 3 năm 2012 http://finance.ifeng.com/usstock/Special/20120331/5853511.shtml

【42】Tôn Lập Bình, “Đứt gãy — xã hội Trung Quốc từ thập niên 90 thế kỷ 20 đến nay”, Nhà xuất bản Văn hiến Khoa học Xã hội, năm 2003, trang 148

【43】Như【41】

【44】”Công xưởng mồ hôi nước mắt VTech tại Trung Quốc: AT&T, Motorola, Walmart và các hãng khác tán thành mô hình Trung Quốc” (2012), Viện Lao động và Nhân quyền Toàn cầu (Institute for Global Labour and Human Rights) http://www.globallabourrights.org/reports?id=0649

【45】Báo Công nghệ NetEase, “Toàn văn báo cáo điều tra ‘công xưởng mồ hôi nước mắt’ của Dell”, ngày 29 tháng 11 năm 2007 http://tech.163.com/07/1129/01/3UE90NBE000915BD.html

【46】Hạ Diễm, Hà Nguyên Tư, Trương Mỹ Trân, Tăng Trại Lê, Vi Kim, “Thư ngỏ của nhân viên từ chức gửi tầng quản lý cao nhất Gucci”, Sina Tài chính, ngày 13 tháng 10 năm 2011 http://finance.sina.com.cn/chanjing/gsnews/20111013/104710614724.shtml

【47】Pháp chế Vãn báo, “Gucci Trung Quốc nổ bê bối ngược đãi công nhân — công ty Tây liên tiếp xâm phạm quyền lợi lao công”, Mạng Trọng tài Tranh chấp Lao động http://www.chinalabor.cc/guandian/laoziguancha/7817.html

【48】Như trên

【49】Như trên

【50】PricewaterhouseCoopers — công ty kế toán quốc tế PwC http://www.edu.cn/20010101/11562.shtml

【51】Phạm Thừa Cương, “Nữ công nhân tự sát của xưởng gia công hàng xa xỉ”, Nam Phương Chu Mạt, ngày 12 tháng 7 năm 2011 http://www.infzm.com/content/59640

【52】Trương Dịch Nam, “Mỗi ngày làm việc 13 tiếng — GE bị phanh phui là công xưởng mồ hôi nước mắt”, Mỗi Nhật Kinh tế Tân văn http://finance.sina.com.cn/chanjing/b/20080408/07584718025.shtml

【53】Lang Hàm Bình, “Ngày tháng của chúng ta vì sao khó khăn đến thế”, Nhà xuất bản Đông Phương, chương 11 http://data.book.163.com/book/section/000BAVbK/000BAVbK25.html

【54】Như【47】

【55】Daniel Altman, “With Interest: ‘Mô hình Trung Quốc’ khó mà sao chép” (“China model” is tough to copy), ngày 29 tháng 7 năm 2005 http://www.nytimes.com/2005/07/29/business/worldbusiness/29iht-wbmarket30.html

【56】Mạng Thông tin Công chúng Chính quyền thành phố Trùng Khánh, “‘Xướng độc giảng truyền’ đỏ khắp Trùng Khánh”, ngày 23 tháng 1 năm 2012 http://www.cq.gov.cn/today/news/376959.htm

【57】Elegant, Simon, “Thế giới ngầm Trung Quốc ra tòa tại Trùng Khánh” (China’s Underworld on Trial in Chongqing), Time, ngày 21 tháng 10 năm 2009 http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1931342,00.html

【58】Khương Duy Bình, “Bạc Hy Lai xướng hồng, vung phí 270 tỷ”, Đại Kỷ Nguyên, ngày 2 tháng 2 năm 2012 http://www.epochtimes.com/b5/12/2/2/n3501049.htm

【59】Mạng Tin tức Trung văn Vancouver, Canada, “Bệnh nhân ung thư Trùng Khánh: hễ hát hồng ca là quên đau”, ngày 23 tháng 6 năm 2011 http://news.singtao.ca/vancouver/2011-06-23/china1308819310d3262373.html

【60】Trùng Khánh Nhật báo, “Dùng văn hóa đỏ giáo dục cải tạo người bị giam giữ — không ngừng tăng cường và sáng tạo quản lý xã hội”, ngày 13 tháng 5 năm 2011 http://cqrbepaper.cqnews.net/cqrb/html/2011-05/13/content_1362546.htm

【61】Hạ Vệ Phương, “Vì pháp trị, vì lý tưởng trong lòng chúng ta — thư ngỏ gửi giới pháp luật Trùng Khánh”, ngày 12 tháng 4 năm 2011

【62】Wall Street Journal, “Trùng Khánh: nợ cao đằng sau tăng trưởng cao”, ngày 23 tháng 4 năm 2012 http://cn.wsj.com/gb/20120423/bch110058.asp

【63】Lưu Hải Ảnh, “Mô hình Trùng Khánh dưới lăng kính số liệu”, trang tiếng Trung “Financial Times” Anh, ngày 11 tháng 4 năm 2012 http://www.ftchinese.com/story/001044036

【64】Ứng Học Tuấn, “Nhìn kỹ ruột gan ‘chiếc bánh Trùng Khánh’ — Từ Trùng Khánh về nói chuyện Trùng Khánh (bài 4)”, Diễn đàn Cải cách Trung Quốc, ngày 1 tháng 4 năm 2012 http://www.chinareform.org.cn/area/west/Practice/201204/t20120417_139576.htm

【65】Thôi Chi Nguyên, “Chuyến đi Trùng Khánh của tác giả Đồng thuận Bắc Kinh”, Tài Kinh Net, ngày 29 tháng 6 năm 2011 http://blog.caijing.com.cn/expert_article-151279-21881.shtml

【66】Trùng Khánh Thần báo, “Quận Nam Ngạn, Trùng Khánh tổ chức vạn cán bộ xuống làng trồng ruộng, đưa vào khảo hạch cuối năm”, ngày 5 tháng 5 năm 2011

【67】Hoàng Ngọa Vân, “Rủi ro của mô hình Trung Quốc”, ngày 29 tháng 12 năm 2011 http://www.21ccom.net/articles/zgyj/gqmq/2011/1229/51094.html

【68】Như trên

Dịch từ: https://www.epochtimes.com/b5/12/7/10/n3632050.htm

Bản dịch có thể được chỉnh sửa trong tương lai để sát hơn với nguyên tác.